Kategorie
Tworzywa

Plastik i wpływ na człowieka

Do najczęściej stosowanych tworzyw termoplastycznych w opakowalnictwie należą: politereftalan etylenu/PET), polietylen dużej gęstości (HDPE), polichlorek winylu (V), polietylen małej gęstości (LDPE), polipropylen (PP) i polistyren (PS). Przytoczone symbole literowe tworzyw są przyjęte w obrocie międzynarodowym. Opakowania z tworzyw sztucznych, które nadają się do recyklingu są obecnie specjalnie znakowane.

Symbole umieszczane na opakowaniach z tworzyw sztucznych, które można poddawać recyklingowi: a) politereftalan etylenu (Polyethylene–Terephthalate), b) polietylen dużej gęstości (High Density Polyethylene), c) polichlorek winylu (Polyvinyl chloride), d) polietylen małej gęstości (Low Density Polyethylene), e) polipropylen (Polypropylene), f) polistyren (Polystyrene), g) inne, w tym wielowarstwowe.

Innym, niezwykle ważnym problemem związanym z użytkowaniem tworzyw sztucznych jest ich wpływ na człowieka, który je wykorzystuje. Tworzywa sztuczne przez bezpośredni kontakt z organizmem ludzkim mogą wpływać niekorzystnie na przebieg procesów fizjologicznych, w tym również działać rakotwórczo, powodować alergie i stany zapalne. Powodem tych zjawisk nie są same polimery, będące związkami wielkocząsteczkowymi, raczej obojętnymi dla organizmu ludzkiego. Zjawiska niekorzystne mogą być wywoływane nawet przez śladowe pozostałości nie przereagowanych monomerów, a także przez substancje dodawane do polimerów podczas ich modyfikacji i przeróbki, np. zmiękczacze, napełniacze, rozpuszczalniki oraz pozostałości substancji używanych do produkcji polimerów, np. katalizatorów i innych.

Kontakt organizmu ludzkiego z materiałem z tworzywa sztucznego i składnikami tego materiału odbywa się najczęściej drogą pośrednią, tzn. za pośrednictwem żywności pakowanej w opakowania z tworzyw sztucznych. Substancje szkodliwe zawarte w materiale opakowaniowym mogą migrować do żywności, powodując jej zatrucie. Podstawową zasadą obecnych regulacji prawnych, obowiązujących na świecie jest, aby wszystkie materiały i przedmioty przeznaczone do kontaktu z żywnością były wystarczająco obojętne, tzn.:

— nie przekazywały artykułom żywnościowym składników w ilościach mogących stwarzać niebezpieczeństwo dla zdrowia ludzkiego,

— nie wprowadzały lub nie powodowały nieakceptowalnych przez konsumenta zmian w produkcie żywnościowym,

— nie powodowały zmian typu organoleptycznego.

Materiały i przedmioty z tworzyw sztucznych przeznaczone do kontaktu z żywnością powinny być oznakowane słownie lub za pomocą symbolu w sposób, który jednoznacznie wskazuje, że materiał może stykać się z produktami spożywczymi (rysunek).

Rysunek. Symbol stosowany w krajach Unii Europejskiej, umieszczany na wyrobach z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Znakowanie tego typu powinno być widoczne, łatwo czytelne i nie do starcia bezpośrednio na wyrobach, etykietach wyrobów lub ich opakowaniach.

W celu uniknięcia obecności substancji szkodliwych w tworzywach sztucznych, w ustawodawstwie krajów Unii Europejskiej obowiązuje tzw. lista pozytywna substancji dozwolonych w produkcji materiałów i przedmiotów z tworzyw sztucznych. Jedynie monomery i inne substancje wyjściowe figurujące na tej liście mogą być używane do produkcji materiałów i przedmiotów z tworzyw sztucznych, przy jednoczesnym zachowaniu wskazanych na liście warunków i ograniczeń ilościowych. Wszystkie tworzywa sztuczne stosowane jako materiał opakowaniowy powinny podlegać okresowym przeglądom i badaniom.

Do tworzyw sztucznych najlepiej ocenianych ze względów ekologicznych należy polietylen (PE) i polipropylen (PP). Nieco gorzej wypada ocena politereftalanu etylenowego (PET) i polistyrenu (PS). Zdecydowanie najniższą ocenę należy przypisać polichlorkowi winylu (PVC). Szkodliwość tego tworzywa wynika z pozostałości w polimerze niewielkich ilości monomeru (chlorku winylu), który wykazuje działanie rakotwórcze. Plastyfikatory, stabilizatory, barwniki i antyutleniacze stosowane do PVC są często toksyczne i szkodliwe w czasie użytkowania, deponowania na wysypiskach i podczas spalania. Zagrożeniem dla środowiska jest także chlor, którego emisje towarzyszą produkcji tworzywa oraz jego spalaniu. Stosowanie PVC jako tworzywa do kontaktu z żywnością musi być objęte szczególną kontrolą.

Do substancji występujących w tworzywach sztucznych i stwarzających szczególne zagrożenie należy zaliczyć: azbest (stosowany na ogół jako napełniacz w tłoczywach uzyskiwanych z żywic termo- lub chemoutwardzalnych oraz składnik impregnatów — jest substancją rakotwórczą) oraz metale ciężkie, takie jak: kadm, rtęć, chrom, ołów, cynk, selen, miedź, kobalt, a ponadto związki kadmu oraz sole niklu (mogą pochodzić z katalizatorów, aparatury, napełniaczy, pigmentów farb i innych).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *